Özet

Orsa Tasarım ve Mühendislik Teknolojileri olarak, denizcilik sektöründeki dijital dönüşüm çabalarına katkıda bulunmak amacıyla Witherbys adına MV Sea Ranger gemisinin (77 metre
boyunda) tam kapsamlı 3D lazer tarama projesini başarıyla tamamlamış bulunmaktayız. Bu proje, başlangıçta yalnızca köprüüstü (Bridge) bölgesinin taranması ve modellenmesi olarak
planlanmışken; sahada gerçekleştirilen kapsamlı teknik değerlendirmeler ve müşteri ihtiyaç analizi sonucunda, geminin dış yüzeyleri ile tüm iç hacimlerini kapsayacak şekilde
genişletilmiştir.

Sonuçta elde edilen ürün, geminin güncel geometrisine dair milimetrik hassasiyet taşıyan bir “As-Built” dijital arşivdir. Bu arşiv, bakım-onarım faaliyetleri, retrofit/refit operasyonları, klas yenileme süreçleri ve gelecekteki tüm teknik modifikasyonlar için kalıcı, güvenilir ve erişilebilir bir referans seti sağlamaktadır. Proje, denizcilik sektöründe sürdürülebilir varlık yönetimi, risk azaltma ve operasyonel verimlilik artışının somut bir örneğini teşkil etmekte olup; geleneksel 2D çizimlere bağımlılığı azaltarak dijital ikiz (Digital twin) kavramını pratikte uygulamaktadır

Proje Bağlamı ve Kapsam Genişlemesi

Proje, Witherbys’in köprü üstü bölgesine yönelik 3D tarama ve modelleme talebiyle başlatılmıştır. Sahada gemi kaptanı ve şirket yetkilisi ile gerçekleştirilen detaylı görüşmelerde; geminin operasyonel ihtiyaçları, mevcut teknik dokümantasyonun
güncelliği, planlanan refit çalışmaları ve uzun vadeli bakım stratejileri değerlendirilmiştir.

Bu değerlendirmeler sonucunda kapsam, dış gövde yüzeyleri ile iç hacimleri (makine dairesi, jeneratör bölümleri, yakıt tankları, upper deck, yaşam mahalleri ve kritik teknik alanlar) kapsayacak şekilde tüm gemiyi içerecek biçimde yeniden tanımlanmıştır. Kapsam yönetimi sürecinde erişim kısıtları, güvenlik gereklilikleri ve tarama istasyonlarının optimizasyonu ön planda tutulmuş; müşterinin değişen ihtiyaçlarına hızlı ve esnek yanıt verilmesi sağlanmıştır.

3D Dijital Arşivin Mühendislik Gerekliliği

Büyük ve yaşlı deniz platformlarında, orijinal teknik çizimlerin yıllar içinde yapılan modifikasyonları, eklemeleri ve yerinde uygulamaları tam olarak yansıtmaması yaygın bir sorundur. Bu durum, retrofit ve refit süreçlerinde çakışma risklerini artırır, saha
revizyonlarını çoğaltır ve proje süreleriyle maliyetlerde önemli sapmalara yol açar. Ayrıca erişim rotaları, bakım açıklıkları, ekipman sökümtakım yolları, yangın güvenliği düzenlemeleri ve ergonomik unsurlar gibi kritik konular, yalnızca 2D çizimlerle güvenilir şekilde doğrulanamaz. MV Sea Ranger özelinde mevcut çizimlerin büyük ölçüde 1970-1980 dönemine ait olması ve sonraki değişikliklerin yeterince belgelenmemiş bulunması, güncel ölçüsel veriye dayalı bir as-built referansın oluşturulmasını zorunlu kılmıştır.
3D lazer tarama teknolojisiyle üretilen dijital arşiv, geminin geometrisini makro ve mikro ölçekte erişilebilir kılarak tasarım, simülasyon, doğrulama ve eğitim süreçlerinin dijital ortamda yürütülmesine olanak tanımaktadır.

Saha Veri Toplama Yöntemi

Saha veri toplama aşaması, Orsa Tasarım’ın sertifikalı ve deneyimli saha ekibi tarafından yürütülmüştür. Kullanılan ekipman, FARO Focus serisi terrestrial lazer tarayıcılardır. Bu cihazlar, yüksek çözünürlüklü, renkli ve yoğun nokta bulutu (point cloud) verisi üretme
kapasitesine sahip olup; santimetre hatta milimetre düzeyinde doğruluk sağlar ve büyük hacimli geometrilerin kısa sürede kaydedilmesine imkan verir. Geminin yaklaşık 78 metrelik boyutu, karmaşık iç düzeni (çok katlı deck'ler, dar koridorlar) ve operasyonel kısıtları (geminin limanda kalış süresi sınırlı olduğundan) dikkate alınarak saha çalışmaları titiz bir planlamayla yaklaşık bir hafta içinde tamamlanmıştır. Tarama stratejisi; yeterli bindirme (overlap) oranları (%30-50 arası), iç hacimler ile dış yüzeyler arasında
kesintisiz geometrik geçişlerin sağlanması, gemi salınım ve titreşimlerinin minimizasyonu, güvenli çalışma prosedürleri (kapalı alan giriş izinleri, kişisel koruyucu ekipman kullanımı) ve vardiya saatlerine uyum esas alınarak hazırlanmıştır

Bu sistematik yaklaşım sayesinde, hem veri kalitesinin üst düzeyde tutulması hem de geminin operasyonel faaliyetlerine minimum müdahale edilmesi sağlanmıştır. Saha ekibimizin denizcilik projelerindeki uzmanlığı, zorlu koşullarda bile yüksek verimlilik elde etmemizi
mümkün kılmıştır.

Ham Veriden Mühendislik Çıktısına Dönüşüm

3D tarama projelerinin asıl mühendislik değeri, saha verisinin ofis ortamında işlenerek kullanılabilir bir ürüne dönüştürülmesiyle ortaya çıkar. Bu aşamada, ham nokta bulutları özel yazılımlar (FARO Scene, Autodesk ReCap, Cyclone vb.) yardımıyla hassas birleştirme
(Registration) işlemine tabi tutulmuştur. Birleştirme sürecinde, referans küreler ve doğal hedef noktaları kullanılarak gemi boyu boyunca biriken sapmalar milimetrik düzeyde kontrol altına alınmış; toplam hata oranı sektör standartlarının çok altında tutulmuştur.
Ardından veri temizliği (Noise removal), gürültü azaltma, renk optimizasyonu, bölgesel segmentasyon (Deck bazlı kırılımlar) ve indeksleme işlemleri uygulanmıştır. Çıktılar, yaygın CAD/BIM platformlarına (Navisworks, Autodesk Revit, Tekla Structures, CloudCompare vb.) doğrudan entegre edilebilir formatlarda hazırlanmış; ayrıca web tabanlı görüntüleyiciler için hafif versiyonlar üretilmiştir. Kalite kontrol prosedürleri kapsamında bağımsız doğrulamalar (kontrol ölçümlemeleri, rastgele kesit karşılaştırmaları) yapılmış ve teslim edilen modelin güvenilirliği belgelenmiştir.

Çıktıların Pratik Katma Değeri

Proje sonucunda oluşturulan 3D dijital arşiv, MV Sea Ranger için uzun vadeli, çok yönlü ve stratejik bir teknik referans işlevi görmektedir. Başlıca pratik katkıları şu şekilde özetlenebilir:

• Bakım ve onarım planlaması: Kritik ekipman çevresindeki erişim hacimleri, müdahale senaryoları ve yedek parça uyumluluğu dijital ortamda önceden simüle edilerek planlama hataları önlenir.

• Retrofit/refit süreçleri: Yeni propulsion sistemleri, scrubber instalasyonları, borulama veya elektrik rotaları gibi değişiklikler, gelişmiş clash detection (çakışma analizi) araçlarıylarisksiz tasarlanabilir;  saha uyumu büyük ölçüde garanti altına alınır.

• Risk yönetimi ve güvenlik: Fiziksel uygulama öncesi dijital doğrulama ile saha sürprizleri, revizyonlar, iş kesintileri ve potansiyel güvenlik riskleri minimize edilir

• Disiplinlerarası koordinasyon: Mekanik, elektrik, yapısal ve piping ekipleri aynı güncel referans modeli üzerinden çalışarak iletişim hatalarını ve yeniden işleri önemli ölçüde azaltır

• Kurumsal bilgi birikimi ve sürdürülebilirlik: Dijital arşiv, gelecekteki modifikasyonlar, klas toplum survey'leri, sigorta değerlendirmeleri ve personel devir süreçlerinde “dijital kılavuz” niteliği taşır; yeni ekiplerin gemiyi hızlıca anlamasını sağlar ve kurumsal hafızayı korur.

Değerlendirme

MV Sea Ranger 3D tarama projesi, sınırlı saha süresi içinde geminin tüm iç ve dış hacimlerini kapsayan bütüncül bir as-built dijital ikiz üretimiyle başarıyla sonuçlandırılmıştır. Bu çalışma, denizcilik sektöründe giderek yaygınlaşan “önce dijitalde doğrulama, sonra fiziksel
uygulama” prensibini güçlü bir şekilde desteklemekte olup; bakım, refit ve teknik iyileştirme süreçlerinde önemli maliyet avantajları, süre tasarrufu ve risk azaltımı sağlamaktadır.

Günümüzde klas toplumları (DNV, Lloyd's Register vb.) ve uluslararası düzenlemeler (IMO) de dijital modellerin kullanımını teşvik etmekte; bu tür arşivler varlık ömrü yönetiminde stratejik bir rol oynamaktadır. Orsa Tasarım ve Mühendislik Teknolojileri, 15 yılı aşkın sektör tecrübesiyle benzer ölçekteki gemi, süper yat, offshore platform ve endüstriyel tesis projelerinde 3D lazer tarama, nokta bulutu modelleme, dijital ikiz oluşturma ve as-built dokümantasyon hizmetlerini profesyonel olarak sunmaya devam etmektedir